HİZAN İLÇESİNİN GENEL TANITIMI VE SORUNLAR Hizan 1936 yılında İlçe yapılarak Bitlis İline bağlanmıştır. İlçe Bitlis ilinin ve Van Gölü’nün güneyinde sarp bir bölgede yer almaktadır. Topraklarının %90’ı dağlık olup, küçük dereler dışında önemli akarsuyu yoktur. Tipik karasal iklime hakim olan İlçenin Bitlis Merkez ve diğer İlçelere göre orman varlığı fazla olmakla birlikte, Ülke genelindeki ormanlık alanlara göre orman varlığı azdır. Yüzölçümü 969.2 KM2 olan İlçenin 1 İlçe Belediyesi, 1 Belde, 14 Mahalle ile 67 Köy ve bu köylere bağlı 128 mezrası vardır. Ekim 2000 yılında yapılan Genel Nüfus sayımına göre İlçe merkezinin 11.067, İlçeye bağlı Köylerin 31.886 toplam 42.953 nüfusu olan İlçenin % 80 i Tarım ve Hayvancılıkla geri kalan kısım ise Esnaflık, Ticaret ve Sanatkarlıkla uğraşmaktadır. İlçe merkezinin içme suyu yetersiz ve aynı zamanda sağlıksızdır. Şehir Suyu şebekesi eski olduğu için içme suyuna harici unsurlar karışmakta ve halk sağlığını olumsuz yönde etkilemektedir. Belediyenin imkanları yetersiz olduğundan klorlama kısıtlı olarak yapılmaktadır, 1994 yılında yeni içme suyu projesi hazırlanmış, 2003 yılı içinde ilçe merkezine yeni içme suyu şebekesi bağlanacaktır. Köylerimizde içme suyu götürülebilecek 200 yerleşim biriminden 126’sının yeterli içme suyu mevcut, 25’inin içme suyu yetersiz, 49’unun da içme suyu yoktur. Ancak nüfusun %70’inin içme suyu ihtiyacı tam sağlıklı olmasa da karşılanmıştır. İlçe Merkezindeki 1 adet 20 yataklı sağlık merkezi ilgili Bakanlık genelgesi ile feshedilmiştir. Şu anda ilçe merkezinde 1 adet sağlık ocağı vardır. Sağlık ocağında 5 doktor, 5 hemşire, 5 ebe, 2 Memur, 3 Sağlık Memuru, 3 şoför, 5 hizmetli ve 1 sıtma işçisi vardır. Sağınlı Sağlık Ocağında 1 ebe 1 Şoför görev yapmaktadır. İlçemiz Sağlık Grup Başkanlığının 3 aracı bulunmakta ve bu araçların 1 adedi İlçe Sağlık Grup Başkanı,1 adedi Sağlık Ocağı,1 adedi Sağınlı Sağlık Ocağında bulunmaktadır. Araç sayısı yetersizdir. İlçede 1 PTT Şubesi, 1 Köyde çalışan acente vardır. Şehirler arası yapılan görüşmeler fiber optik kablo ile yapılmaktadır. İlçe Merkezi 47 Km lik karayolu ağı ile Tatvan İlçesine, 46 Km. lik Karayolu ağı ile Bitlis İline bağlanmıştır. Ayrıca, 1994 yılında yapımına başlanan Tatvan Küçüksu- Pervari 125 Km.lik Karayolunun Sürücüler Köyüne bağlı Soğuksu Mezrası yakınına kadar olan kısmı asfaltlanmış, Pervari İlçesine bağlantı çalışmaları devam etmektedir. Mevcut köy yollarından Horozdere grup yolu, Akbıyık Köyü ve Keklik dışındaki diğer köy yolları ham toprak yol olup, sanat yapıları çakıllama ve ana grup yollarının asfaltlanması ve ihtiyaç duyulan yerlere köprü yapılması gereklidir. Kış aylarında kar yağışı sebebiyle yüksek kesimlerdeki köylere ulaşım güçleşmektedir. Köy Hizmetleri şantiye şefliğinin araç bakımından desteklenmesi gereklidir.İlçemizde ekonomik hayat durgundur. Tarım ve hayvancılık esas faaliyet ve geçim kaynağıdır. Önceki yıllarda artan terör riski sebebiyle büyükbaş hayvan ve Küçükbaş hayvan varlığı %40 civarında azalmıştır. Halkımız huzur ortamının giderek temin edilmesi nedeniyle eskiden olduğu gibi asıl ve en önemli geçim kaynağı olan hayvancılığa dönmek istemekte ancak bu hususta devletten yardım beklemektedir. Buna rağmen bir kısım insanımız hayvancılık yapmakta, kültür ıslahı yapılmış ve kültür ırkı sığır yetiştiriciliği benimsenmeye başlanmıştır. Son yapılan istatistik çalışmalarına göre büyükbaş hayvan varlığı 7.991, Küçükbaş hayvan varlığı 77.000.civarında olduğu tahmin edilmektedir. Halkın önemli geçim kaynağından biri de bal üretimidir. Yılda ortalama 13.5 ton fenni, 7.5 ton karakovan balı üretildiği tahmin edilmektedir.. Lezzet ve kalite olarak değeri fazla olan karakovan balı üretiminin teşvik edilmesi gerektiğine inanıyoruz. Ekilebilir toprak oranı %4.69, orman oranı %40.28, çayır-mera oranı %29.09 Tarıma elverişli olmayan kayalık ve çorak alan %25.95’tir. En çok tahıl ve yem bitkileri, ceviz, fındık ve tütün tarımı yapılmaktadır.2000 yılında 406 ton fındık 432 ton tütün ve 677 ton civarında ceviz üretimi yapılmıştır Halkın geneli fakir olduğu için sık sık devleten yardım istemektedir.İlçede kurulu bulunan Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı tarafından 2000 yılı ikinci altı ayılık süre içersinde yaklaşık 3044 kişiye sağlık,Eğitim,yakacak,gıda ve diğer tür yardımlar kapsamında toplam 31.086.409.000 TL tutarında yardım yapılmıştır. İlçede küçük sanatkarlık dışında sanayi olgusu yoktur.Küçük sanatkarlar ise demir-doğrama ve ağaç doğrama üzerinde çalışmaktadır. El sanatları olarak Sümerbank tarafından 30 kursiyere malzeme verilmek suretiyle halı dokutulmakta ve aile ekonomilerine katkıda bulunmaları sağlanmaktadır. Ayrıca İlçe Tarım Müdürlüğünce 5 Köyde halıcılık kursu açılmıştır. İlçe merkezinde 7 ilköğretim okulu, 1 Yatılı İlköğretim Bölge Okulu 1 Lise vardır. İlçemize bağlı Köy ve mezralarda 1 adet Yatılı İlköğretim Bölge okulu, 76 adet İlköğretim Okulu bunlardan 3 adet geçici derslik İlköğretim Okulu vardır. İlçemizdeki İlk ve Orta derecedeki Okul sayısı toplamı 88 dir. Hizan Lisesi,YİBO.Gayda İlköğretim Bölge Okulu, Milli Eğitim Müdürlüğü ve Köy İlkokullarının toplam 174 adet lojmanı vardır.2000-2001 Eğitim -Öğretim döneminde İlçemiz Köylerinde Bulunan 78 İlköğretim Okulundan ancak 76 tanesi açık durumdadır. 2000-2001 Öğretim yılında boş olan Köyler hariç tüm köy Okulları Eğitim- Öğretime açılması planlanmıştır. İlçe merkezinde :2761 Öğrenci, Köylerde :4972 Öğrenci, Toplam :7733 Öğrenci vardır. İlçe merkezinde bulunan 2 Öğrenci yurdundan birinden faydalanılmakta ( Sabancı Yurdu) ve toplam olarak 200 öğrenci barınmaktadır.Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı tarafından 1993 yılında yapmış olan 100 kişilik öğrenci yurdu 151.Komando Alay Komutanlığı tarafından kullanılmaktadır. Ayrıca İlçemiz Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı tarafından 150 öğrenci kapasiteli ikinci bir yurt inşa edilmektedir. Bu yurt tamamlandığında çok proğramlı lise binasında bulunan 151.Taktik Alay Komutanlığı bu yurda taşınacak ve çok proğramlı lise eğitim-öğretime açılacaktır. İlçe genelinde okullaşmayan çocuk sayısının 800 civarında olduğunu tahmin etmekteyiz.Bu sayıya göre Okur-Yazarlık oranı %55’dir. Köylerdeki okumada yetişkinlere yönelik okuma-yazma kursları açılmıştır. 2000-2001 Öğretim yılında Hizan Halk Eğitim Müdürlüğü tarafından 13 adet mesleki ve kültürel kurs açılmış 401 kursiyere hizmet vermiştir. ÖNERİLER : -İlçemiz ve köylerinde halkın geçim kaynağı olan hayvancılığın eski durumuna getirilebilmesi için yöreye uygun kültür ırkın hayvanların alımı için faizsiz kredi ile desteklenmeli, -Diğer bir geçim kaynağı olan ceviz ve fındık üretimin geliştirilmesi için kısa zamanda ürün veren aşılı ceviz fidanlarının dağıtımı yapılmalı, -İklim yapısı itibariyle arıcılık yapmaya müsait olan İlçemizde gerek karakovan ve gerekse fenni kovan bal üretimi için kredi desteği ile teşvik edilmeli, -Melengiç ağaçlarına aşılama yapılarak ekonomiye antepfıstığı olarak kazandırılması yoluna gidilmeli, -Seracılığın geliştirilmesi için vatandaşlara gerekli kredi desteğinin sağlanması, -Ceviz-fındık kaplama atölyeleri inşa edilerek istihdama katkı sağlanmalı, -İlçe ve Köyler bazında halıcılık ve el sanatlarını teşvik etmek üzere tezgah tahsisine gidilmeli, -İlçe merkezine bağlı Gökçimen köyü Altınoluk mevkiindeki kaynak suyun değerlendirilerek Turizme yönelik dinlenme ve alabalık tesisleri kurulmalı. -Eğitim- öğretim kalitesi artırmak için okulların personel, malzeme ve araç- gereç ihtiyaçlarını karşılanması, -Doğal güzelliklere sahip yaylalar uzun vadeli planlama ile doğa turizmine açılmalı, -Özellikle Köylerdeki nüfusa yeterli sağlık hizmeti verilebilmesi için sağlık teşkilatının ihtiyaçlarını karşılanmalı, yeterili tıbbi malzeme ve personel temin edilmelidir. Çocuk ölümlerinin önüne geçilmelidir. -Nüfus artış hızı çok fazladır. Ailelerin geçimlerini temin etmekte zorlanmakla beraber ortalama aile büyüklüğü 8-10 nüfustan oluşmaktadır. Buda gelecekte de işsizlik, fakirlik gibi sorunları getirmektedir. Halkın bu konuda bilinçlendirilmesi için çalışmalar hızlandırılmalıdır.
|
